Колку планираат општините да потрошат годинава за привремени вработувања?

Од достапните буџети на единиците на локалната самоуправа можат да се направат споредби помеѓу општините во однос на нивните планови за разни трошења во текот на годината. Овде ќе претставиме една споредба за трошоците што поголемите општини во Македонија планираат да ги потрошат за привремени вработувања 2014 година.
Буџетите на Куманово, Тетово, Кисела Вода и Чаир се уште не се достапни на нивните веб страни, па затоа податоците кои се презентираат овде се однесуваат на оние поголеми општини кои се потранспарентни во однос на буџетите. За поздравување е тоа што минативе денови Општина Струга ги објави службените гласници за 2013 година и со тоа станаа достапни буџетските податоци.
За привремени вработувања оваа година најмногу пари планира да потроши Општина Карпош – 80.300.000 денари, што е зголемување за околу 15 милиони денари во однос на потрошените средства за оваа намена во 2013 година. Притоа, се планира за потребите на општинската администрација годинава да се потрошат 50.000.000 денари за привремени вработувања (во 2013 г. беа потрошени 40.640.400), а за потребите на јавната чистота се планираат нови 30.000.000 денари (24.611.133 потрошени во 2013 г.). Годинава Општина Карпош планира да потроши 300.000 денари и за привремени вработувања во детските градинки, каде што минатата година немаа потрошено средства за оваа намена. Расходите за привремени вработувања на Општина Карпош претставуваат 4,1% во однос на вкупните планирани расходи за оваа година од 1.949.059.000 денари, но постои разумна основа да се верува дека овој процент ќе биде многу поголем поради тешката остварливост на планираниот буџет за оваа година (за што пишувавме во претходниот текст на овој блог). Во 2013 година, кога за привремени вработувања општината потрошила 65.251.633 денари, таа ставка опфатила 8,8% од вкупните расходи на општината за целата година, кои изнесувале 739.955.190 денари. А ако од вкупните расходи се одземат оние кои општината ги добива како дотации за основно образование и детски градинки од Владата на Република Македонија, ќе се добие открие дека над 15% од своите директни расходи, кои се во висина од 432.238.053 општинските власти во Карпош ги наменуваат за привремени вработувања.
Општина Струмица исто така планира значителен дел од својот буџет да потроши за привремени вработувања. Од планираните вкупни расходи на оваа општина во износ од 1.067.775.446 денари, за привремени вработувања се наменети 24.235.000 денари, или 2,3% од вкупниот буџет. Најмногу пари од оваа ставка ќе добијат детските градинки 9.386.000 денари, за потребите на основното образование се планираат 5.313.000 денари, за месна самоуправа 3.500.000 денари, за општинска администрација 3.000.000 денари, за средното образование 2.360.000 денари и за библиотекарство 674.000 денари.
Годинава Општина Центар планира да потроши 16.000.000 денари за привремени вработувања, и тоа сите за потребите на општинската администрација. Ако се знае дека вкупните расходи кои оваа општина ги проектирала за оваа година ќе достигнат 1.692.304.000 денари, тогаш испаѓа дека за привремените вработувања се планираат 0,9%.
Охрид планира 1,4% од вкупните расходи да потроши за оваа намена, т.е. 13.360.000 денари. Од нив, за детските градинки се наменети 6.560.000, за администрацијата 3.500.000 и за основното образование 3.300.000 денари. Битола ќе намени 0,8% од сите расходи, или 12.063.190 денари. Најголем дел од нив, 10.800.000 денари се наменети за општинската администрација, 600.000 денари за противпожарната заштита, 350.000 денари за домовите за стари лица, 200.000 денари за детските градинки и 113.190 денари за привремени вработувања во музејската и кинотечната дејност. Меѓу општините кои издвојуваат позначителен дел за оваа намена се и Гостивар и Струга. Во Гостивар се планирани 9.317.000 денари или 0,9% од вкупните расходи за годинава, сите за потребите на општинската администрација. А во Струга се планирани 9.140.000 денари, или 1,1% од вкупните расходи, од кои 8.000.000 за општинската администрација, а 1.140.000 за детските градинки.
Властите на Град Скопје планираат да потрошат 8.314.000 денари за привремени вработувања во 2014 година, кои претставуваат 0,2% од планираните вкупни расходи. Од нив за потребите на администрацијата ќе се потрошат 4.000.000 денари, за музичка и сценско-уметничка дејност 2.364.000 денари и за музејска и кинотечна дејност 1.950.000 денари.
Штип планира да потроши 4.042.000 денари за привремни вработувања (0,5% од вкупните расходи), Гази Баба 3.500.000 денари (0,4%), Прилеп 2.300.000 денари (0,2%), Велес 2.170.000 денари (0,3%) итн.
Куриозитетен е случајот на Општина Аеродром, која планира да потроши само 600.000 за привремени вработувања, и тоа за потребите на детски градинки, но претпоставуваме дека оваа општина ги прикажува трошоците за оваа намена за потребите на општинската администрација во некоја друга ставка, а не онаа која е јасно назначена за привремени вработувања и се води под бројот 427 во буџетските формулари.
Планирани расходи за привремени вработувања на единиците на локалната самоуправа во 2014 година
Карпош         80.300.000 денари
Струмица     24.235.000 денари
Центар         16.000.000 денари
Охрид           13.360.000 денари
Битола          12.063.190 денари
Гостивар        9.317.000 денари
Струга            9.140.000 денари
Скопје            8.314.000 денари
Штип              4.042.000 денари
Гази Баба      3.500.000 денари
Прилеп          2.300.000 денари
Велес            2.170.000 денари
Posted in Актуелности | Leave a comment

Пет големи општини немаат волја да ги објават буџетите

Иако поминува веќе вториот месец од годинава, голем дел од општините на своите официјални веб страни сѐ уште ги немаат објавено буџетите кои нивните општински совети ги изгласале во декември минатата година. Куманово, Тетово, Кисела Вода, Струга и Чаир се меѓу поголемите општини кои не ја оствариле таа обврска кон своите граѓани. Тоа се отприлика истите општини кои и претходните две години, додека Фискален монитор ги следи буџетските процеси во најголемите општини, немаат желба или потреба редовно да ги ажурираат податоците за тоа колку пари собираат и трошат во име на граѓаните. Од нив единствено Куманово и Кисела Вода ги објавуваат службените гласници на официјалните веб страни, но со големо задоцнување. Во службените гласници можат да се најдат буџетите, кварталните извештаи за остварувањето на буџетите, ребалансите на буџетите и завршните сметки, па се надеваме дека во поскоро време ќе ги стават на веб страните и оние службени гласници кои се објавени на крајот на минатата година, во кои обично се претставени и буџетите за идната.

Куманово и Тетово, како две од трите најголеми единици на локалната самоуправи во Македонија (покрај Град Скопје), располагаат со буџети од по околу 1,7 милијарди денари (по околу 28 милиони евра) и директно се одговорни за трошење на парите наменети за локалните потреби на околу една десетина од македонското население (околу 200.000 граѓани). Ако властите на толку големи и важни локални самоуправи немаат волја редовно да ги информираат граѓаните за што се наменети парите со кои менаџираат во нивно име и потоа поминуваат неказнето, тогаш веројатно проблемот не е во властите, туку во граѓанското (не)разбирање на демократијата и на потребата од отчетност на власта.

А веќе е време општините да ги објават завршните сметки за 2013 година во кои ќе информираат колку од она што планирале да го потрошат за минатата година го потрошиле и за што. Таму ќе ја видиме вистинската слика за буџетската ефикасност, за разлика од она што го гледаме во проектираните (и ребалансираните) буџети, кои често претставуваат само посакувани, но нереални желби.

Од достапните буџети на веб страните на најголемите општини, но и од информациите кои ги забележавме во средствата за информирање (со исклучок на Општина Чаир, за која не најдовме ни во медиумите вест за буџетот), може да се направи следното рангирање на единиците на локалната самоуправа според големината на проектираниот буџет за 2014 година:

1. Скопје                    5.339.000.000 денари (дефицит 254.000.000)

2. Карпош                  1.949.059.000 денари (дефицит 0)

3. Тетово                    1,7 милијарди денари (не ја знаеме точната сума, во медиумите се појави сума од 28 милиони евра)

4. Центар                    1,692.304.000 (дефицит 160.000.000)

5. Куманово               1,68 милијарди денари (исто како во случајот со Тетово, оваа информација е добиена од медиумите)

6. Битола                    1.441.008.579 (дефицит 0)

7. Аеродром               1.398.529.000 (дефицит 0)

8. Прилеп                   1,085.873.000 (дефицит 48.536.000)

9. Струмица               1, 067.775,446 денари  (дефицит 0)

10. Гостивар              1,012,617 (дефицит – 47,000,000)

11. Кисела Вода        961.080.000 (информација од медиумите)

12. Гази Баба             961.060.000 (дефицит 70.600.000)

13. Охрид                   960.300.000 (дефицит 120.000.000)

14. Штип                    866.949.780 (суфицит 2.500.000)

15. Струга                  858 милиони денари (информација од медиумите)

16. Велес                    766.034.773 (дефицит – 29.430.373)

17. Кичево                 698.182.693 (дефицит -18.569.146)

Од нив, според достапните податоци, проектирани се следниве основни буџети (во нив не влегуваат сумите за трансферите, дотациите, донациите, кредитите и сл.):

Скопје                        3.283.000.000 денари

Карпош                      1.567.928.000 денари

Центар                        1.224.512.000 денари

Аеродром                    956.673.000 денари

Битола                        691.868.916  денари

Струмица                    523.575.000 денари

Штип                           466.300.000 денари

Охрид                         456,461,000 денари

Прилеп                        410.000.000 денари

Гази Баба                    401.940.000 денари

Гостивар                     389.500.000 денари

Велес                           296.895.000 денари

Кичево                        263.245.000 денари

Од друга страна, треба со голема резерва да се земат податоците кои се однесуваат на Општина Карпош, која и оваа година проектира премногу претенциозен буџет, иако три години по ред не може да реализира ни половина од проектираното (а за 2013 година реализацијата тешко дека ќе надмине и 40% од планираното). И за разлика од другите кои го користат инструментот ребаланс за приспособување на проекциите за тековната година со тенденциите за полнење и трошење на буџетот, Општина Карпош во 2013 г. не се потруди да понуди такво нешто. А имаше огромна потреба од тоа, бидејќи по трите квартали резултатите јасно покажуваа дека планираното се реализира катастрофално, освен за некои ставки како оние за привремени вработувања, расходи за репрезентација, купување моторни возила и слично, за кои реализацијата е поголема од планираното. Но, општината која ја менаџира Стевче Јакимовски изгледа дека нема намера да промени нешто во однос на планирањето (ако веќе очигледно не може да промени во однос на реализацијата), бидејќи иако и пред две години кога Државниот завод за ревизија го истакна слабото буџетско менаџирање, и минатата година се повтори истото, а по сѐ изгледа ќе се повтори истата ситуација и оваа година. А како што веројатно постои мерак за големи суми, не би не изненадило доколку за следната година оваа скопска општина изгласа поголем буџет од тој на Град Скопје.

Posted in Актуелности | Leave a comment

Чудниот случај со буџетското планирање на Општина Карпош

Деновиве Советот на Оштина Карпош го прифати вториот квартален буџетски извештај за извршување на Буџетот на општината. Од него може да се види дека во првите шест месеци од годината општината реализирала 18,2% од планираните приходи за целата година и ист толкав процент од планираните расходи. Притоа се реализирани само 11,4% од планираните капитални приходи и 6% од планираните капитални расходи. Со слабата реализација на капиталниот биланс се создава впечаток дека општината многу малку инвестира во развој и дека многу повеќе е посветена на непродуктивно создавање и трошење парични средства.

Меѓу таквите трошења особено се издвојува тоа што поголемиот дел од планираните расходи за месните самоуправи во општината се реализирани во многу повисок процент (над 60%), како и расходите за општинската администрација поврзани со патувања во странство и за репрезентација (над 50%). Но, убедливо најголема реализација во првата половина од годината имаат предвидените расходи за привремени вработувања кај општинската администрација – (69,6%), со што потрошените средства за оваа ставка (17.389.742 денари во рамките на општинската администрација и 11.165.914 за привремени вработувања во рамките на јавната чистота) ги надминуваат потрошените средства за плати и надоместоци кај општинската администрација во првите шест месеци – 24.597.505.

Повторно паѓа в очи чудното претенциозно планирање на приходите, и покрај тоа што веќе трета година по ред општината реализира се’ помал процент од проекциите. Во 2011 година буџетот на Карпош беше реализиран со околу 53% од планираното, а во 2012 година уште послабо – околу 49% (иако во текот на летото се направи ребаланс на буџетот, со кој наместо да се намалат проекциите за приходите – се зголемија за околу 250 илјади денари). Очигледно, наместо да извлечат поука од слабата реализација на буџетот и да ги намалат нереалните проекции, општинските власти во Карпош продолжуваат со уште поголеми проекции, па макар и да се намалува нивната реализација се’ повеќе, со можност повторно да се постигне рекордно ниската реализација од минатата година од под половина од планираното. Тоа ја става оваа општина на последно место меѓу општините во Македонија по менаџирање на буџетот, нешто што беше забележано и во минатогодишниот извештај на Државниот завод за ревизија кој го претставивме во рамките на овој блог. (http://fiskalenmonitor.mk/blog/nepravilnosti_vo_finansiskoto_rabotenje_na_opstinite_bitola_i_karpos/)

Posted in Актуелности | Leave a comment

Буџетските податоци од општина Центар достапни преку Фискален монитор

Општина Центар е шеснаесеттата општина која ја вклучуваме во буџетското мониторирање преку веб страната на Фискален монитор. Со тоа ја исправаме неправдата кон оваа општина, која иако е 16-та во Македонија по големина на население со 45.412 жители според последниот попис, сепак, како што можете да проверите на рангирањата на нашата веб страна (http://www.fiskalenmonitor.mk/?page=ranking), во неколку приходни и расходни ставки е на прво место во однос на сите други општини.
На пример, според издвојувањата за капитални расходи, Општина Центар има прогресивно зголемување во последните пет години за 463%. Во 2008 година општината потрошила 436,650,674 денари за оваа категорија, што е речиси двојно повеќе од второрангираната општина според оваа категорија, со потрошени 234,100,071 денари. Следната, 2009 година, Општина Центар потрошила 755,816,434 за оваа категорија (пораст за 73,1% во однос на претходната година), што било повеќе од двојно во однос на општината Охрид која таа година е на второ место во државата според потрошени средства за оваа категорија (300,063,022 денари). Во 2010 Центар за оваа категорија троши 735,771,647 денари, малку помалку во однос на претходната година, но повторно повеќе од двојно во однос на општината Струмица, која таа година била втора по потрошените средства за капитални расходи (301,063,270). Во 2011 Општина Центар има повторно фантастичен скок од  76,8% во потрошените средства за оваа категорија (1,300,835,402 денари) во однос на претходната година, што било за речиси четири пати повеќе од потрошените средства за оваа намена на второрангираната општина Охрид, која потрошила 277,221,251 денари. И во 2012 година, општината предвидела 2,022,989,600 денари, раст од 55,5% во однос на претходната година. Претпоставуваме дека точните бројки за 2012 година ќе бидат поинакви кога општината Центар ќе ја објави завршната сметка, но во секој случај овие податоци се доволно илустративни за тенденцијата. Патем, во рамки на капиталните расходи се вклучени ставките Купување на опрема и машини, градежни објекти, други градежни објекти, купување на мебел, вложувања и нефинансиски средства, купување на возила. Најголемиот дел од средствата кои оваа општина ги троши последниве години се наоѓаат во ставката други градежни објекти (поточно во потставките за изградба на мостови, споменици и други објекти).
Во однос на приходните категории, Центар неколку години е шампион меѓу македонските општини кај трансферите и донациите,  а неколку пати има најголеми суми и кај категориите Даночни приходи, Неданочни приходи и Капитални приходи.

Posted in Актуелности | Leave a comment

Каде се усвоените локални буџети?

Познатата пракса на буџетската нетранспарентност на македонските општини продолжува. Иако поминаа веќе две недели од новата 2013 година, најголемиот дел од општините ги немаат објавено усвоените буџети за оваа година на своите веб страни. Веројатно по примерот на централната власт, која што се’ уште ја нема објавено завршната сметка за собраните и потрошените пари за 2011 година, властите во општините изгледа како да сметаат дека граѓаните нема потреба да знаат каде се трошеле и каде се планира да се трошат „јавните“ пари.
Единствените поголеми локални самоуправи кои на своите веб страни ги објавија изгласаните буџети за 2013 година се општините Прилеп, Карпош, Велес, Битола, Струга и Град Скопје. Општината Гази Баба го објави на својата веб страна предложениот буџет, со повик до граѓаните да дадат свои сугестии, но до сега  не објави информација дали е изгласан тој и таков предлог или можеби се направени некакви промени.
Од достапните податоци на веб страните на општините, Фискален монитор се обиде да направи една првична анализа за буџетските трендови во најголемите општини, која, секако, ќе биде поцелосна кога ќе бидат собрани сите изгласани буџети за 2013 година на поголемите општини и кога ќе бидат објавени нивните завршни сметки за 2012 година.
Она што прво се забележува се умерените планови за приходите во 2013 година кај поголем број од општините, односно претежно намалени приходи и расходи во однос на претходната година. Со исклучок на општините Кисела Вода, Штип, Прилеп, Велес и Гостивар, кои далеку пооптимистички гледаат на своите буџетски перформанси во оваа година, предвидувајќи раст на приходите над 10 проценти.
Во групата на оптимисти до некаде е и Општина Гази Баба, со планиран раст на приходите од 6,2%, а на расходите од 16,1% во однос на 2012 г., што ќе се одрази и на огромен раст на дефицитот на оваа општина годинава во споредба со претходната. Според предлогот на буџетот објавен на веб страната на општината на 6 декември 2012, во 2013 година Гази Баба ќе има приходи во висина од 786.720.000 денари (а во 2012, по ребалансот на буџетот, беа планирани 740.902.000 денари), а расходи од 877.304.000 (во 2012 планирани 755.734.000 денари). Тоа значи дека дефицитот годинава ќе достигне 90.584.000 денари, за разлика од планираните 14.832.000 денари во 2012 година. Ако се земе предвид дека над 50 проценти од приходите кои ги планира оваа општина годинава се водат под ставката 741 – Трансфери од други нивоа на власт, тогаш може да се заклучи дека оваа скопска општина сепак нема многу причини за оптимизам во однос на фискалната состојба во годинава што следи.
Меѓу општините оптимисти се вбројува и Прилеп, со проектиран раст на приходите од 10,2%, а на расходите за 9,5%, што би требало да доведе до намалување на дефицитот за 12,8% во однос на минатата година. Поконкретно, приходите се проектирани на 1.176.834.000 денари (за 2012 година со ребалансот на буџетот беа планирани приходи во висина од 1,068,379,000 денари), а расходите се проектирани на 1.204.134.000 (во 2012 г. 1,099,179,000 денари). Дефицитот од 27.300.000 денари е малку понизок од ланскиот, кој беше проектиран во износ од 30,800,000 денари). Како и во случајот со Општина Гази Баба, прилепскиот буџет предвидува многу високи 57,4 проценти од приходите  (607.517.000 денари) да дојдат преку трансфери од други нивоа на власт.
Слични проекции направиле и властите во Општина Велес, предвидувајќи раст на приходите од 15%, со тоа што 58,8% од приходите се предвидени преку ставката 741 – трансфери од други нивоа на власт. Но, за разлика од Прилеп, оваа општина има проектирано многу поголем пораст на расходите за 2013 година и исклучително голем пораст на дефицитот. Така, годинава Велес планира да има приходи од 749.385.615 денари, расходи од 814.665.988 денари (што е зголемување за 24,1% во однос на минатогодишните расходи кои со ребалансот на буџетот беа во износ од 656,555,887 денари) и дефицит од 65.280.373 денари (кој лани беше проектиран на 5 милиони денари).
За жал општините Штип и Гостивар се’ уште ги немаат објавено деталните буџети на своите веб страни, но од информациите кои беа објавени во медиумите, се очекува овие две општини да располагаат со многу поголеми средства годинава отколку лани. Од извештаите во медиумите можеше да се дознае дека Општина Штип усвоила буџет од 14 милиони евра (околу 860 милиони денари), што би значело дека ќе биде поголем за над 18 проценти во однос на минатогодишниот буџет, кој со ребалансот беше проектиран на 725.343.520 денари. Додека, пак, Општина Гостивар на својата веб страна информира дека буџетот за 2013 година ќе изнесува 1,117 милијарди денари  (околу 19 милиони евра), односно ќе биде за 16,4% повисок во однос на буџетот од 2012 година. Во истата вест се информира и дека раководителот на Одделението за финансии и буџет – Садри Елези, во образложението за буџетот, потенцирал дека иако изгледа амбициозен планираниот буџет, тој е сосема објективен и сигурно ќе се реализира на ниво од над 95%.
Сепак, најоптимистички раст на буџетот планира Општина Кисела Вода, која на веста објавена на официјалната веб страна информира дека приходите и расходите за 2013 година се проектирани на сумата 1.201.152.000 денари, што е раст на приходите од извонредни 21,6% во однос на планираните за 2012 година, а на расходите за 10,4%. Со ребалансот на буџетот за минатата година оваа општина планираше приходи од 987.560.578 денари и расходи од 1.087.560.578 денари. Во веста на веб страната на општината се тврди дека приходите на буџетот на општината за 2013 година се планирани согласно направената анализа на историските податоци и досегашниот тренд на наплата на разните групи на приходи како и предвидувањата за очекуваните приходи од надоместокот  за уредување на градежно земјиште, даноците на имот, донациите, блок дотациите за основните училишта и детските градинки и другите трансфери од буџетот на Р.Македонија како и буџетот на заеми за 2013 година. Во очекување службениот гласник со деталниот буџет да биде објавен на веб страната на општината (иако последниот службен гласник на веб страната е од јули 2012) се надеваме дека општината нема да биде меѓу првите општини кои ќе мораат да направат ребаланс на буџетот во 2013 година.
Од останатите општини чија работа Фискален монитор редовно ја следи, ги издвојуваме општините Карпош, Аеродром, Струмица и Битола како најумерени во проекциите. Карпош за 2013 планира приходи од 2.004.382.000 денари, кои се за 0,7% помалку од проектираните со ребалансот на буџетот за 2012 година. Расходите се проектирани на 2.000.882.000 денари, за 0,5% помалку од 2012, а суфицитот е проектиран на 3.500.000 денари, што е за 50% помалку од ланскиот планиран суфицит од 7 милиони денари. Во секој случај, оваа општина е добар пример за економично работење со буџетските средства, бидејќи е една од ретките општини кои редовно остварува суфицит и покрај многу нискиот процент на приходи преку трансфери од други нивоа на власт (за 2013 година планирани се 19,2% од вкупните приходи да бидат трансфери од други нивоа на власт).
За жал, Општина Аеродром доцни со објавувањето на буџетот на својата веб страна, па не можеме да ги презентираме и споредиме точните суми, но од она што  беше објавено во медиумите, се работи за буџет од околу 26,8 милиони евра (околу 1.650.000.000 денари), што е приближна сума на минатогодишните планирани 1.659.634.695 денари.
Општина Струмица ги проектира приходите за 2013 во висина од 1.102.873.915 денари, што е намалување од 1,6% во однос на претходниот буџет, а буџетот на Општина Битола за 2013 година е проектиран на 1.501.705.481 денари, што е намалување за 1,4% во однос на претходниот буџет. Битола е и една од ретките општини во Македонија која проектира приходите преку трансфери од други нивоа на власт да бидат под 50% од вкупните приходи, што влева оптимизам дека и оваа општина ќе успее да напредува во процесите на децентрализацијата.
Преку информациите во медиумите дознавме дека Општина Куманово ќе ги проектира приходите за 2013 година во висина од околу 1.690.000.000 денари, што е приближно исто со планираните 1,686,731,548 денари приходи за 2012 година, но овие информации секако треба да се почека да се потврдат, откако оваа општина ќе ги објави деталите на својата веб страна.
Меѓу поголемите општини кои ги презентираа деталните буџети на своите веб страни е и Општина Струга, која проектира приходи и расходи во висина од 750,043,000 (10,4% помалку во однос на 2012 г.).
Умерено намалување на приходите од 5,3% во однос на минатата година проектираа и властите на Град Скопје, кои планираат во 2013 година да соберат приходи во износ од 5.628.010.000 денари. Расходите се проектирани на 6.021.510.000 денари, што е за 10,5% помалку во однос на минатиот буџет на оваа единица на локална самоуправа.
Во очекување на објавувањето на усвоените буџети на останатите локални самоуправи, како и на завршните сметки за 2012 година, Фискален монитор ќе продолжи да ги следи буџетските процеси и во оваа година и редовно ќе ве информира за најбитните тенденции.

Posted in Актуелности | Leave a comment